F-14

 

اف.-۱۴

۱۹۷۰

F-14

هواپیماى جنگنده بال‏‌متغیر
  • شهرت: تامکت
  • سازنده: گرومن (ایالات متحده امریکا)
اف.-۱۴ جنگنده بال متغیر پیشرفته‌‏اى است که به‏‌دلیل سیستم‌هاى پیچیده‏‌اش، به «کامپیوتر پرنده» مشهور شد. این هواپیماى بسیار گران‏‌قیمت، قادر به پرواز در همه‏‌گونه شرایط جوى با عملکرد بهینه است.

در اواخر دهه ۱۹۶۰ «وزارت دفاع ایالات متحده» براى کاهش ضعف هواپیماهایى مثل اف.-۴ و اف.-۱۱۱ در برابر تهدید هواپیماهاى میگ-۲۵، مناقصه وى.اف.ایکس. را براى ساخت یک جنگنده ناونشین جدید مطرح کرد. در آن زمان، شرکت نه‏‌چندان موفق گرومن با ناکامی‌هاى متعددى روبرو شده بود. از ژانویه ۱۹۵۹ تولید آخرین جنگنده دریایى گرومن، به‏‌نام تایگر، متوقف شده بود. از آن به بعد، «نیروى دریایى ایالات متحده» قراردادهایى با شرکت‌هاى دیگر مثل مک‏‌دانل و ووت براى ساخت هواپیما منعقد کرده بود؛ درحالى‏‌که قبلاً رابطه بسیار نزدیکى با گرومن داشت. اما این‏‎بار، طرح پیشنهادى گرومن، از بین ۶،۰۰۰ طرح دیگر، برنده مناقصه وى.اف.ایکس. شد.

ویژگى بارز طرح گرومن، بال‌هاى متغیرش بود که باعث مى‏‌شد فضاى کمترى بر روى ناو هواپیمابر اشغال شود، به باند کوتاه‌ترى نیاز باشد، و در جنگ‌هاى نزدیک هوایى کارآتر عمل کند. حاصل کار گرومن، به‏‌نام اف.-۱۴ (تامکت)، در ۲۱ دسامبر ۱۹۷۰ نخستین پرواز آزمایشى را با موفقیت انجام داد؛ ولى در دومین پرواز دچار سانحه شد. پس از رفع مشکل پروازهاى آزمایشى، پیش‏‌نمونه دیگرى ساخته شد، و از ۲۴ مه ۱۹۷۱ مجدداً آزمایش‌هاى پروازى آغاز شد.

از ویژگیهاى مهم تامکت، سیستم پیشرفته کنترل سلاح آن است که از موشک‌هاى فونیکس ساخت شرکت هیوز استفاده مى‏‌کند. این سیستم قادر به ردیابى همزمان ۲۴ هدف در فاصله ۱۲۰-۳۱۵ کیلومتر (تابع ابعاد هدف)، و همچنین، شکار همزمان شش هدف انتخابى در ارتفاع‌ها و سرعت‌هاى مختلف با شش فروند موشک
فونیکس است؛ این سیستم بسیار پیچیده الکترونیکى، در صنایع نظامى به‏‌اندازه خود اف.-۱۴ مشهور شده است!

در اولین قرارداد فروش، مقرر شد که ۱۲ فروند اف.-۱۴ اى. براى نیروى دریایى ساخته شود. ولى ساخت فقط هفت فروند از آنها، شرکت گرومن را تقریبا ورشکسته کرد؛ چون در حین تولید، قیمت هر فروند تامکت از ۷/۳ میلیون دلار پیش‏‌بینى شده اولیه به ۱۱ میلیون دلار رسیده بود. به این ترتیب، تامکت گران‌قیمت‏‌ترین هواپیماى رده خودش شد. گرومن که گرفتاری‌هاى مالى دیگرى هم داشت، و ضمناً با کم‏‌توجهى نیروى دریایى مواجه شده بود، توجه شاه ایران را با تلاش‌هاى فراوان به تامکت جلب کرد، و در دولت ایالات متحده هم موانع فروش این جنگنده به ایران را برطرف کرد؛ در آن زمان، خریدهاى کلان نظامى شاه ایران باعث جلب توجه بسیارى از شرکت‌هاى هواپیماسازى شده بود. سرانجام، با انعقاد قرارداد دو میلیارد دلارى با ایران براى فروش ۸۰ فروند تامکت در ژوئن ۱۹۷۴، گرومن از خطر ورشکستگى نجات یافت، و برنامه تامکت مجدداً فعال شد. هواپیماهاى درخواستى ایران در طول سال‌هاى ۱۹۷۶ و ۱۹۷۸ تحویل شدند، و این معامله مبناى مبادله خلبانان و تکنسین‌ها براى امور آموزشى، فنى، و خدماتى شد.به‌‏دلیل وقوع چند سانحه براى تولیدات اولیه اف.-۱۴ اى.، تردیدهایى نسبت به صحت کارکرد موتور ساخت پرات‌اندویتنى به‏‌وجود آمد. بنابراین، از همان اوایل دهه ۱۹۷۰ با تغییر اساسى موتور، مدل اف.-۱۴ بى. ساخته شد که نسبت به مدل قبلى عملکرد پروازى به‏‌مراتب بهترى به شرح زیر داشت: ۴۰% کاهش شعاع دور زدن، ۲۱% افزایش شتاب قابل‏‌تحمل جی.، ۸۰% افزایش برد. اما هزینه زیاد و بعضى مشکلات فنى، تولید اف.-۱۴ بى.، و مدل بعدى، یعنى اف.-۱۴ سى.، را ناممکن کرد. با این حال، تولید اف.-۱۴ اى. تا ۱۹۸۷ ادامه یافت که با عرضه ۵۵۷ فروند (شامل ۱۲ فروند از مدل آر. اند دى. براى امور توسعه و تحقیقات) تولیدش متوقف شد.

با تغییر اساسى موتور، پیگیرى مشکلات پیشرانه به نتیجه رسید، و این‏‌بار موتور اف.۱۱۰ ساخت شرکت جنرال‌الکتریک جانشین موتور پرات‌اندویتنى شد. در ۲۹ دسامبر ۱۹۸۶ آزمایشات پروازى تامکت جدید، یعنى اف.-۱۴ دى.، آغاز شد. بر خلاف مدل قبلى، که به سیستم‏‌هاى آنالوگ مجهز بود، اف.-۱۴ دى. به سیستم اویونیکى رقمى مجهز است، و قابلیت‌هاى تهاجمى قوی‌ترى دارد. موتور جدید، باعث ۱۶% افزایش سرعت صعود و ۲۶% افزایش شعاع عملیاتى تامکت شده، و امکان برخاستن از روى عرشه بدون استفاده از پس‏‌سوز را فراهم کرده است. با تجهیز تامکتهاى قبلى به موتور جدید، مدل موقتى اف.-۱۴ پلاس حاصل شد، و هرچند قرار بود که همه تولیدات قبلى تامکت به اف.-۱۴ دى. تبدیل شوند، این برنامه عملى نشد.

اولین فروند اف.-۱۴ دى. در ماه مه ۱۹۹۰ تحویل «نیروى دریایى ایالات متحده» شد.

چینش موشکها

آرایش‌هاى مختلف نصب تسلیحات در زیر پیکره اف.-۱۴

جنگنده بال‏‌متغیر اف.-۱۴ با سیستم‌هاى الکترونیکى و تسلیحاتى پیچیده‏‌اش، چنان هزینه‏‌هایى را به‏‌بار آورد که شرکت گرومن را به سرحد ورشکستگى کشاند.

  • انواع مدل‌ها: F-14A، F-14 R&D، F-14A Plus، F-14D
  • کاربران: ایالات متحده امریکا، ایران
  • تعداد تولید شده: (تا سال ۱۹۹۱) ۷۱۲ فروند
  • قیمت:
سه‏‌نماى اف.-۱۴ پلاس

F-14

مشخصات فنی اف.-۱۴ ای.

مشخصات فنی

  • مراجع:

  • تاریخ آخرین بازبینی:

 

By

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.