| اف.-۴ | ۱۹۵۸ | F-4 |
| هواپیماى جنگنده همهگونه هوایى | ||
|
||
|
||
|
||
| در اوایل دهه ۱۹۵۰ «نیروى دریایى ایالات متحده» مناقصهاى را براى ساخت یک جنگنده فراصوتى ناونشین جدید اعلام کرد. شرکت مکدانل هم که هنوز با شرکت داگلاس ادغام نشده بود، با پیشنهادى که از ساخت هواپیماهاى دریایى داشت، فعالیت خود را در این زمینه آغاز کرد. در ۱۹۵۳ شرکت چنس ووت باارائه طرح اف.۸ یو. (کروسادر) برنده مناقصه نیروى دریایى شد؛ با این حال، مکدانل همچنان موضوع را با جدیت پیگیرى کرد. در ۱۹۵۴ مکدانل با بهرهگیرى از نظرات همه کارشناسان امور دریایى، ماکآپى با ابعاد واقعى ساخت، و آن را به نمایش گذاشت. تدریجاً توجه نیروى دریایى به فعالیتهاى پیگیر مکدانل جلب شد، و نهایتاً در ۲۷ مه ۱۹۵۸ پیشنمونه طرح نهایى، به نام اف.۴ اچ.-۱، اولین پرواز آزمایشى را با موفقیت انجام داد. بعداً نام این هواپیما به اف.-۴ تغییر کرد، و آن را فانتوم ۲ هم نامیدند.
شکل ظاهرى اف.-۴ ویژگیهاى خاصى دارد. ناحیه برونسوى بالها به سمت بالا شکسته شده، و دم افقى فروافتاده است. این دو ویژگى در پایدارى هواپیما بسیار مؤثر است. هرچند هفتى بال، پایدارى سمتى را مىافزاید، تراز بودن سطح مرکزى بال، باعث سادهتر شدن امور ساخت مىشود. استفاده همزمان از این دو نکته، باعث شکستگى بالها (به سمت بالا) در ناحیه برونسو شد. همچنین، لولاى محل شکستگى بال، امکان خم کردن بالها در روى عرشه ناو هواپیمابر را فراهم مىکند که نتیجتاً فضاى کمترى در روى عرشه اشغال مىشود. به دلیل محدودیت فضاى آشیانه ناوهاى هواپیمابر، ارتفاع دم عمودى فانتوم اجباراً کوتاهتر از آن حد بود که بتواند پایدارى سمتى را کاملاً تأمین کند. به همین دلیل، افتادگى دم افقى تا حدى کمبود سطح دم عمودى را جبران مىکند. طرح مجراهاى ورودى هوا براى موتورهاى فانتوم چنان است که در محدوده وسیعى از پاکت پروازى، فشار هوا بگونهاى بهینه بازیافت مىشود، و هواى کمسرعت لایه مرزى ناحیه جلویى بدنه تأثیر چندانى بر هواى ورودى نمىگذارد. در زمان اولین پرواز اف.-۴، هنوز قراردادى براى تولید آن منعقد نشده بود؛ فانتوم باید در رقابت با اف.۸ یو.-۳ برترى خود را ثابت مىکرد. در ششم دسامبر ۱۹۵۸ فانتوم رکورد جهانى ارتفاع پرواز مطلق ۳۰،۰۴۰ متر ( ۹۸،۵۵۷ فوت) را کسب کرد، و تا ۱۹۶۱ توانست ۱۳ رکورد جهانى پرواز را تصاحب کند. یکى از این رکوردها، پرواز با سرعت ماخ ۲/۶ بود که در روز ۲۲ نوامبر ۱۹۶۱ به دست آمد، و بسیار فراتر از هدف اولیه رسیدن به ماخ دو بود. در دسامبر ۱۹۵۸ اولین قرارداد تولید فانتوم، براى ساخت ۳۷۵ فروند تا قبل از پایان سال ۱۹۶۵، منعقد شد. جنگ ویتنام، که نیروهاى هوایى، دریایى، و تفنگداران دریایى ایالات متحده در آن درگیر شدند، زمینه مناسبى را براى تولید انبوه و آزمودن قابلیتهاى عملى مدلهاى مختلف فانتوم فراهم کرد. ابتدائاً فقط نیروى دریایى خواهان فانتوم بود؛ اما بعداً تفنگداران دریایى، و سرانجام، نیروى هوایى هم خواستار آن شدند. بهعلاوه، جذابیتهاى عملکرد پروازى فانتوم، آن را به یکى از مهمترین اقلام صادراتى تبدیل کرد. از پرتولیدترین مدلهاى فانتوم، مدل ئى. بود که اساساً براى «نیروى هوایى ایالات متحده» ساخته شد؛ ولى بهزودى به کشورهاى مختلف جهان هم صادر شد. مکدانل با نصب یک توپ هوایى ۲۰ میلیمترى در زیر دماغه و استفاده از سیستم هدفیاب لیزرى، اولین فروند اف.-۴ ئى. را در ۱۹۶۵ به پرواز درآورد. این مدل بىدرنگ بهطور وسیعى در جنگ ویتنام به خدمت گرفته شد، و در مقابله با جنگندههاى روسى میگ، تلفاتى بهمراتب کمتر (حدود ۱ به ۲/۵) داشت؛ ضمن آنکه در عملیات پشتیبانى نزدیک هوایى هم شرکت مىکرد. اسرائیل با بهرهگیرى مؤثر از همین مدل در جنگ شش روزه، حدود ۴۰۰ فروند از هواپیماهاى اعراب را در همان دو روز اول جنگ نابود کرد. شرکت مکدانل داگلاس، که در ۱۹۶۷ با ادغام دو شرکت مکدانل و داگلاس تأسیس شده بود، مجوز تولید مدلهایى از فانتوم را به ژاپن (شرکت میتسوبیشى) و انگلستان اعطا کرد. اف.-۴ سى.سى.وى. (آوریل ۱۹۷۴) آخرین مدل ساخت مکدانل داگلاس بود که براى مقاصد تحقیقاتى مورداستفاده قرار گرفت، و مجهز به کانارد و سیستم کنترل پرواز-با-سیم بود. |
||
جنگنده امریکایى فانتوم در مأموریتهاى بسیار متنوعى به خدمت گرفته شده است. |
||
|
||
|
||
|
||
|
||
نمایشی از سیر تکاملی مدلهای  |
||
| مشخصات فنی اف.-۴ ئی.
|
||
|
||
|
||
