| اف.-۱۶ جزو اولین دسته از هواپیماهایى است که بهنام «جنگنده با تکنولوژى پیشرفته» (اى.تى.اف.) خوانده مىشود. در ابتداى دهه ۱۹۷۰ و در پى اعلام نیاز «نیروى هوایى ایالات متحده» به یک جنگنده سبک و ارزانقیمت مؤثر در نبردهاى نزدیک هوایى، براى تقویت قواى هوایى کشورهاى عضو پیمان ناتو، دو شرکت نورثروپ و جنرالداینامیکس طرحهایى را پیشنهاد کردند. طرح پیشنهادى نورثروپ، با نام اف.-۱۷ (کبرا)، اصلاح شده جنگنده دوموتوره پى.-۵۳۰ بود؛ اما طرح جنرالداینامیکس، به نام اف.-۱۶ (فایتینگ فالکن)، جنگنده سبکترى بود که فقط یک موتور توربوفن داشت، و به همین دلیل، ارزانقیمتتر بود. با برگزیده شدن طرح اف.-۱۶، پیشنمونه این هواپیما براى اولین بار در دوم فوریه ۱۹۷۴ پرواز کرد، و در نوامبر ۱۹۸۰ به خدمت گرفته شد.موتور اف.-۱۶ همان موتورى است که قبلاً در اف.-۱۵ استفاده شده، کارآیى خود را نشان داده بود. به کمک این موتور، اف.-۱۶ توان مانورى زیادى دارد؛ مثلاً مىتواند سریعاً از باند پرواز کنده شود، در شعاع بسیار کوچکى (در مقایسه با جنگندههاى دیگر) دور بزند، و حتى تا 9g فشار را موقتاً تحمل کند.
سیستم کنترل پرواز اف.-۱۶ از نوع پرواز-با-سیم است که با تغییر خودکار انحناى بال و تأمین پایدارى مصنوعى، کنترل هواپیما را، بهویژه در شتابهاى زیاد، آسان مىکند؛ در شتابهاى شدید، قدرت عمل اندام بدن خلبان بسیار کم مىشود، تا حدى که شاید حتى تکان دادن یک انگشت هم براى او چندان آسان نباشد. حتى اهرم فرمان این هواپیما هیچ تحرکمکانیکى ندارد. این موضوع علاوه بر منافع ویژهاش، بسیار مسئلهساز هم بوده است. همین مانورپذیرى زیاد، یکى از دلایل سوانح متعدد جنگندههاى اف.-۱۶ است. با یک فرمان کوچک خلبان، اف.-۱۶ معلق زده، به حالت وارونه قرار مىگیرد، بدون آنکه خلبان بتواند با آلات دقیق کابینش از چنین موقعیتى آگاه شود؛ طبیعتاً در چنین وضعیتى، اقدام خلبان براى صعود، نزولى سریع را به دنبال خواهد داشت که در ارتفاع پایین، به سانحهاى قطعى تبدیل مىشود. به همین دلیل هم بنا به آمار موجود، اف.-۱۶ یکى از پرسانحهترین جنگندههاى دنیاست.
به دلیل موقعیت ورودى هواى موتور اف.-۱۶ در زیر بدنه و نزدیک زمین، و به دلیل کشش بسیار زیاد موتور، این هواپیما باید از باندهاى تمیز استفاده کند تا ذرات کوچک روى باند به درون موتور کشیده نشود. با وجود این نکته منفى، اف.-۱۶ قابلیت انجام عملیات در هرگونه شرایط جوى را داراست.
اولین مدلهاى تولیدى اف.-۱۶، مدلهاى اى. و بى. بودند. در نوامبر ۱۹۸۱ براى کاهش محدودیت عقبترین محل مجاز گرانیگاه هواپیما، افزایش محدوده پاکت پروازى، و کم کردن سرعت برخاستن، سطح دم افقى اف.-۱۶ افزایش یافته است؛ همچنین سیستم تهویه مطبوع کابین، سیمکشیها، و سازه اف.-۱۶ بیشتر شده است. براى اصلاحات آتى اصلاح شد. این تغییرات، که در مدلهاى سى. و دى. انجام شده، قابلیت اف.-۱۶ را در اجراى مأموریتهاى هوابهزمین افزایش داده است. در عرف تولید هواپیماهاى اف.-۱۶، هر گروه از هواپیماهاى تولیدى، یک «شماره بلوک» دارد، و بهازاى هر نوع تغییرات محسوس، از شماره بلوک جدیدى استفاده مىشود؛ مثلاً اولین گروه هواپیماهاى اف.-۱۶ سى. و دى. را بلوک ۲۵ نامیدهاند.
اف.-۱۶ بهطور وسیعى براى صادرات عرضه شده که کشورهاى عضو ناتو از جمله مشتریان آن بودهاند. با تولید ۳،۶۰۵ فروند اف.-۱۶ تا دسامبر ۱۹۹۶، این جنگنده یکى از پرفروشترین هواپیماهاى نظامى در طول تاریخ است. اف.-۱۶ همانند سلف پرسابقهاش، یعنى جنگنده اف.-۴، علاوه بر مأموریتهاى رسمى، در نقش هواپیماى تاکتیکى روزپرواز/شبپرواز/همهگونههوایى پرواز با قابلیت اجراى عملیات پشتیبانى نزدیک هوایى و شناسایى بهینهسازى شده است. |
