| با آغاز جنگ سرد و تهدیدهاى هستهاى غرب، بهویژه با ظهور بمبافکنهاى بى.-۴۷، در ۱۹۵۱ «نیروى هوایى شوروى» (سابق) خواستار ساخت یک رهگیر همهگونه هوایى جدید شد. ارزیابیهاى مثبتى که از آزمایش لاوشکین ۲۰۰ و آى.-۳۲۰ حاصل شد، ساخت رهگیرهاى دوسرنشینه آینده را تسریع کرد، و گروه طراحى یاکوولف با پیشرفتى ناگهانى، اولین محصول خود در این زمینه را، به نام یاک-۱۲۰، در مدت کوتاهى ساخت. این هواپیما در ۱۶ ژوئن ۱۹۵۲ براى نخستین بار به پرواز درآمد، و در تولید انبوه یاک-۲۵ نامیده شد. به این ترتیب، یاک-۲۵ اولین رهگیر همهگونه هوایى روسى است که اساساً به همین منظور هم طراحى و ساخته شد. این هواپیما بیش از آنکه به بقیه جنگندههاى روسى شبیه باشد، شباهتهایى با ووتور ان. فرانسوى داشت.
یاک-۲۵ دو موتور داشت که به جاى قرار گرفتن درون بدنه، در زیر بالها نصب شده بود. این تدبیر، زیبایى ظاهرى هواپیما را خدشهدار میکرد، اما ایمنى بیشترى داشت. رادارى بزرگ درون دماغه یاک-۲۵ نصب شده بود، و ورقههاى زرهى اطراف کابین خلبانان را میپوشاند. ارابههاى فرود اصلى به صورت دوچرخهاى (پشت هم) بود، و دو چرخک کمکى در زیر نوک بالها قرار داشت. دوسرنشینه بودن یاک-۲۵ کارآیى سرنشینان را در پروازهاى طولانى افزایش میداد. مشکل اصلى یاک-۲۵ ضعف پایدارى در زوایاى حمله بزرگ بود که دلمشغولى دائمى طراحان یاکوولف را تشکیل میداد.
در ۱۹۵۳ یاک-۲۵ به خدمت «نیروى هوایى شوروى» (سابق) درآمد، و به همراه جنگندههاى پرتولید کارخانه میگ، یعنى میگ-۱۷ پى. و میگ-۱۹ پى.، بازوى اصلى خط مقدم دفاع هوایى شوروى (سابق) در سالهاى دهه ۱۹۵۰ بود. بهویژه یاک-۲۵ در اجراى مأموریتهاى محوله بر فراز نواحى شمالى غیرمسکونى، خدمات مهمى انجام داد. مجموعًا ۴۸۰ فروند از این مدل اصلى تولید شد.
در ۱۹۵۳ مدل شناسایى دوسرنشینه یاک-۲۵ آر. هم ساخته شد که یک نفر متخصص ناوبرى را درون محفظه شیشهاى دماغه حمل میکرد. این مدل جدید یاک به تولید نرسید؛ چون نیروى هوایى ایلیوشین-۲۸ آر. را براى اجراى مأموریتهاى شناسایى برگزید. در ۱۹۵۴ مدل یاک-۲۵ ام. عرضه شد که به سیستم هواى داغ ضدیخ براى بالها و ارابههاى فرود و ورودیهاى موتور مجهز بود، و قابلیتهاى عملکردى بهبودیافتهاى داشت. این مدل تا اوایل ۱۹۶۰ همچنان در خدمت نیروى هوایى باقى ماند.
بر اساس طرح اصلى یاک-۲۵ آر.، بمبافکن تاکتیکى سبک یاک-۲۶ ساخته شد که در ۱۹۵۵ به پرواز درآمد. براى تدارک جایگاه بمب در این هواپیما، شکل سطح مقطع بدنه طرح اولیه تغییر کرد، و امکان حمل موشک در زیر بالها هم فراهم شد. یاک-۲۶ در پروازهاى آزمایشى از سرعت صوت فراتر رفت؛ اما به دلیل مشکلات جدى در زوایاى حمله بزرگ، به خط تولید نرسید.
در ۱۹۵۶ با مبنا قرار گرفتن طرح یاک-۲۵ و با انجام تغییراتى در نوع موتور، افزودن تجهیزات جدید، و طراحى دماغهاى تیزتر، یاک-۲۷ ساخته شد. با وجود تعویض مقاطع بال و سطوح افقى دم، در این هواپیما هم مشکل پایدارى در زوایاى حمله بزرگ همچنان حل نشده باقى ماند. این هواپیما هم به تولید نرسید؛ اما پس از چندى، اصلاحاتى که بر روى آن انجام گرفت، به ساخت یاک-۲۷ آر. انجامید. این مدل جدید، که شباهت زیادى با یاک-۲۶ داشت، نسبتاً موفقتر بود، و به مدد موتورهاى پرتوانتر، در نقش یک هواپیماى شناسایى تاکتیکى فراصوتى به خدمت درآمد. حدود ۱۸۰ فروند از این هواپیما در «نیروى هوایى شوروى» (سابق) فعال شدند.
یاک-۲۵ آر.وى. با اعضاى دیگر خانواده یاک-۲۵ کاملاً متفاوت بود، و مخصوصاً براى اجراى عملیات شناسایى در ارتفاعات بالا تجهیز شده بود. یاک-۲۵ آر.وى. بالى بدون پسگرایى (با نسبت منظرى ۱۰)، وزن کمتر، پساى القایى ضعیفتر، و موتور قویترى نسبت به مدل پایه داشت. در واقع، قابلیت پرواز یاک-۲۵ آر.وى. در ارتفاعاتى دورتر از میدان عمل موشکهاى زمینبههواى شناخته شده، نیاز به تقویت سازه را تقلیل میداد. یاک-۲۵ آر.وى. چند رکورد جهانى پرواز را به دست آورد، و تا سالهاى ابتدایى دهه ۱۹۷۰ همچنان در خدمت نیروى هوایى باقى ماند. |
