| در ۱۹۶۴ «نیروى هوایى ایالات متحده» مناقصهاى را براى ساخت یک هواپیماى ترابرى نظامى غولپیکر مطرح کرد. هرچند طرح شرکت لاکهید (سى.-۵) بهدلیل قیمت ارزان برنده مناقصه شد، شرکت بوئینگ هم طرح ۷۴۷ پیشنهادى خود را تدریجاً ادامه داد. سرپرستان بوئینگ متقاعد شده بودند که با ۱۵% نرخ رشد سالانه مسافر، خطوط هوایى در نیمه دهه ۱۹۷۰ به هواپیمایى نیاز دارند که بتواند تا ۳۷۵ نفر مسافر را در یک مسافت بعید منتقل کند. به اعتقاد آنان، هواپیماى مناسب براى این بازار باید حداقل چهل سال پیشتر از زمان خودش آماده شود.
براى ۷۴۷ ابتدائاً موتورى از جنرال الکتریک موردنظر بود؛ ولى نهایتاً موتور ج.تى.-۹ دى. ساخت پراتاندوتینى مناسبتر تشخیص داده شد. پراتاندوتینى براى این موتور توربوفن، که حاصل شش سال تلاش مداوم بود، کارخانه جدیدى برپا کرد؛ چون بسیارى از ابزارها و روشها باید بهروز مىشد. براى آزمایش موتور عظیم ج.تى.-۹ دى. با دهانه ورودى ۲/۵ مترى، آن را بر روى یک فروند بى.-۵۲ متعلق به نیروى هوایى نصب کردند. هرچند نتایج آزمایشات رضایتبخش بود، اصلاحاتى هم بر روى موتور انجام شد.
چون یکى از اهداف اولیه ساخت ۷۴۷ حمل محمولههاى بزرگ (مثل کانتینرهاى عظیم دریایى) بود، بدنه هواپیما چنان طراحى شد که دو کانتینر با سطح مقطع ۸ در ۸ فوت بتواند در کنار هم درون آن قرار گیرد؛ این ابتکار، آغاز پیدایش اصطلاح «پهنپیکر» بود.به این ترتیب، در طرح نهایى بیش از آنکه آسایش مسافر موردنظر باشد، امکانات حمل بار، نقش تعیینکنندهاى داشت. البته طرح مذکور مىتوانست صرفاً براى حمل مسافر، و یا حتى ترکیبى از مسافر و بار، تدارک شود. طرح نهایى بدنه ۷۴۷ شامل سه عرشه بود: عرشه فوقانى (شامل کابین خلبان)، عرشه میانى (براى مسافران)، و عرشه تحتانى (براى حمل بار). در مدلهاى صرفاً باربرى، امکان بارگیرى از درب لولایى دماغه هم پیشبینى شد. در مدلهاى مسافربرى، سالن استراحت مرفهى در پشت کابین خلبان (عرشه فوقانى) طراحى شد که از پلکان مدورى به عرشه اصلى راه مىیافت. در مدلهاى مسافربرى، در هر ردیف ده صندلى جا مىگرفت که کابین درجه یک، پیشاپیش آن قرار داشت.
در آوریل ۱۹۶۶ با انعقاد یک قرارداد نیم میلیارد دلارى بین پان امریکن و بوئینگ براى تحویل ۲۵ فروند، بسیارى از مشکلات مادى طرح رفع شد، و زمینهاى جدیدى براى احداث کارگاههاى موردنیاز خریدارى شد؛ چنین هواپیماى عظیمى (با حجم قابلتوجه ۲۸۵ میلیون فوت مکعب) به کارگاههاى معظمى براى اجراى عملیات تولید نیاز داشت.
پس از پایان مرحله طراحى، براى اطمینان از محاسبات انجام شده، حدود ۱۴،۰۰۰ ساعت آزمایشات مختلف در تونل باد انجام شد، و ده میلیون نفر-ساعت براى این آزمایشات صرف شد. پس از آغاز اولین عملیات ساخت در ژانویه ۱۹۶۷، امور مونتاژ در سپتامبر شروع شد. بهدلیل حجم زیاد کار، بوئینگ از پیمانکاران دیگرى هم براى اجراى عملیات تولید استفاده کرد، و همزمان با فعالیتهاى مونتاژ، ساخت یک ماکآپ را هم آغاز کرد. این ماکآپ، که فاقد موتور و صندلى و یک بال بود، فقط طرح نهایى را مجسم، و ابزارهاى موردنیاز براى تولید را مشخص مىکرد.
سرانجام، در نهم فوریه ۱۹۶۹ اولین پیشنمونه ۷۴۷ در معیت یک فروند اف.-۸۶ بهپرواز درآمد، و اولین پرواز آزمایشى را با موفقیت انجام داد. پس از سپرى شدن آزمایشهاى پروازى همه پنج فروند پیشنمونه ۷۴۷، «اداره هوانوردى فدرال» گواهینامه صلاحیت پروازى ۷۴۷ را در ۳۰ دسامبر همان سال صادر کرد. با این حال، هنوز هم مشکلاتى وجود داشت. مهمترین مشکل، تغییر شکل موتورها از شکل دایرهاى به بیضوى (پس از قرار گرفتن تحتبار) بود. هرچند پراتاندوتینى پوسته جدیدى را براى موتورها طرح کرد، و براى همین کار، مدتى وقت صرف شد، بوئینگ بازهم توانست که سفارشهاى پان امریکن را مطابق برنامه تحویل دهد. مدیر جدید پان امریکن، که خلبان متبحرى هم بود، پروازى آزمایشى با یک فروند 747 انجام داد، و مانورهاى شدید شیرجه رفتن و وامانده شدن را آزمود. هرچند تمام بدنه هواپیما مىلرزید، و نوک بالها بهاندازه ۱۲ فوت به بالا و پایین خم مىشد، هیچ حادثهاى رخ نداد، و ۷۴۷ را ایمنترین هواپیماى تاریخ صنعت هواپیمایى معرفى کردند. حتى در حین آزمایشهاى استاتیکى ۷۴۷، نوک بالها تا قبل از شکسته شدن، بهاندازه ۶۲ فوت به بالا خم شد.
در ژوئن ۱۹۶۹ پیشنمونه 747 براى شرکت در نمایشگاه هوایى در پاریس، مسافت ۵،۱۶۰ مایل را یکسره پیمود. ابعاد ۷۴۷ چنان عظیم بود که آن را جمبوجت نامیدند. قابلیتهاى ۷۴۷ مشتریان زیادى را جلب کرد، و بوئینگ قراردادهاى متعددى را براى فروش آن منعقد کرد. خط تولید ۷۴۷ فعالیتى دیرپا را آغاز کرد که وقوع بحران نفتى سال ۱۹۷۳، فقط ضعفى موقتى در آن به وجود آورد. فعالیت تولیدى ۷۴۷ چنان بود که در ۱۹۹۴ یکهزارمین فروند آن از خط تولید خارج شد.
مدلهاى متعددى از ۷۴۷ ساخته شد که بجز ۷۴۷ اس.پى. با بدنه اندکى کوتاهتر، همگى ابعاد ظاهرى مشابهى دارند. خدمات ویژه ۷۴۷ تاکنون شهرت زیادى برایش داشته است. مثلاً با یک فروند ۷۴۷ ویژه، بهنام «پست فرماندهى پرنده» (ئى.-۴)، رئیس جمهور مىتواند در شرایط بحرانى حمله به ایالات متحده، کلیه پایگاههاى نظامى امریکایى را در حین پرواز، رهبرى کند. همچنین، استفاده ناسا از ۷۴۷ براى حمل فضاپیماى شاتل، محبوبیت زیادى براى جمبوجت داشته است. اگرچه ۷۴۷ اساساً هواپیماى ایمنى است ولى سوانحى را هم تجربه کرده که بهدلیل ظرفیت زیادش، هر کدام به فاجعهاى بدل شدهاند. |
